De drie musketiers

Al rouwende leert men
In aanloop naar die alles veranderende datum kan ik niet anders dan nadenken over het ervoor en erna. Leven in het nu, we doen niet anders sinds 30 juli 2015. De dag die jouw leven beëindigde en ons leven voor altijd veranderde.

De dag die, als ik eerlijk ben, het leven ook minder leuk maakte.
Ja, het is nog steeds minder leuk.
Er zijn heus wel leuke momenten. Maar die zijn minder leuk omdat ik ze niet met jou kan delen. Er zijn nare gebeurtenissen, die nog vervelender aanvoelen omdat ik ze niet met jou kan delen. Er zijn trotse momenten, waarvan ik vind dat jij er absoluut bij had moeten zijn. Er zijn kutklusmomenten. Ja ik noem ze gewoon zo. En die duren maanden. Net als vroeger omdat jij het voor je uitschoof omdat je geen zin had doe ik dat nu omdat ik er geen geld voor heb.

Sinds jouw overlijden heb ik kennis gemaakt met de drie musketiers; verlies, acceptatie en het oordeel over de definitie, ook wel perceptie genoemd.

Verlies
not-ludo-1745964_640
Bij een spelletje kennen we spreuken als:
Je verlies nemen.
Tegen je verlies kunnen.
Een goed verliezer zijn.

 

Iets meer diepgang vind je in uitdrukkingen als:
Verlies is niets dan verandering – Marcus Aurelius.
Het verlies van de schaamte is het eerste teken van geesteszwakte – Sigmund Freud
Als ik ben wat ik heb en ik verlies alles wat ik heb, wie ben ik dan? – Erich Fromm
Geen kans krijgen om alles te missen beschouw je ook als een verlies – Piet Sterckx

Maar geen van allen omschrijven ze het verlies na de dood van je geliefde.
Dat is geen spelletje. Het valt ook niet plat te filosoferen. Je voelt het. Elke dag. Bij het wakker worden zie je die lege plek. Als je naar bed gaat zie je ‘m weer. En je mist ook de minder leuke dingen. Ik zou er wat voor over hebben om weer wakker te liggen van je gesnurk of weer te mopperen omdat jij altijd mijn kookgereedschap opruimde terwijl ik nog aan de kook was – “Ach dan kan je even koken van woede Bar”.
Grrr…wat mis ik dat!

Acceptatie

Boeken vol zijn er geschreven over ‘leren accepteren’. Meestal wordt dan bedoeld dat je dingen ‘los moet laten’. En je ‘niet druk moet maken over dingen die je niet kunt veranderen’. En ja, zo dacht ik er ook over.

Tot 47 maanden geleden. Want de acceptatie van jouw dood als gegeven was er vrij snel Tjebbe. Eigenlijk al die middag, toen ik je in de ambulance een kus op je kale kop gaf voordat je naar boven werd gereden. Je zag er vredig uit. En nog geen uur daarvoor was dat wel even anders. Je strijd heb ik gezien. Dat beeld gaat nooit meer van mijn netvlies. Maar de rust die daarna over je heen kwam ook. En gelukkig staat dat óók in mijn geheugen gegrift.
Ik heb geaccepteerd dat jij dood bent gegaan. Dat jouw leven gestopt is. Hoewel het nog lang niet had moeten gebeuren en het gruwelijk oneerlijk is weet ik dat het ook onomkeerbaar is.

Perceptie
Waar ik soms last van heb is het verschil in perceptie over de definitie van acceptatie.
Voor sommigen geldt dat zij vinden dat ik jouw dood pas écht geaccepteerd heb als zij zien dat ik ‘er over heen ben’. Als ik ‘weer normaal doe’. Als ik ‘weer de oude ben’. Volgens hen dan hè?

Maar hoe kan iemand van je verwachten dat je dezelfde bent of weer wordt na dit verlies. Hoe kunnen ze denken dat ik zonder jou dezelfde ben. Er is een deel van mij vertrokken toen jij ging. We zaten aan elkaar verankerd met onze ziel. We deelden een geschiedenis en wilden ook nog een toekomst samen delen. Dat was het plan. Ons plan. En statistisch gezien kwam het ons ook gewoon nog toe. Maar de werkelijkheid heeft daar een vette streep doorheen getrokken.

Vandaag sprak ik het verschil in perceptie uit in een appje.
En nu ik het teruglees denk ik dat het precies verwoordt wat ik bedoel:

Als acceptatie van de dood betekent dat gemis en verdriet er niet meer is dan is er bij mij nooit sprake van acceptatie.

Als acceptatie betekent dat ik de dood heb geaccepteerd en het verdriet en gemis er van mij mogen zijn als omgekeerd evenredig bewijs van mijn liefde dan heb ik het geaccepteerd.

Overigens is de titel van deze blog ook ter nagedachtenis aan jou.
Ik geef die benaming nu aan deze drie termen maar jij gaf ‘m aan ons; aan Julia, mij en jou. Dé reden dat je naar Auch wilde. De stad van d’Artagnan. En laat dat nu precies zijn wat we de dag voordat we jou verloren nog hebben gedaan. Wat ben ik daar dankbaar voor. Tu me manques Tjebbe!

 

 

 

You don’t bring me flowers anymore

25 jaar dagelijks samen optrekken (min een paar dagen door zakenreis of ziekenhuis).
23 jaar samenwonen.
19 jaar en 7 maanden getrouwd.

In de periode dat we allang verliefd op elkaar waren maar het nog niet toegaven gebruikte je elk excuus om een bos bloemen voor me te regelen.
Pols gebroken? Bloemist voor de deur met een prachtige bos champagnekleurige rozen.
Ziekenhuisbezoek? Bij thuiskomst een boeket aan de deurknop.
Verkouden….ja zelfs dán had ik een vaas met prachtige exemplaren in huis dankzij jou.

Je vroeg me jaren later ten huwelijk. Ik dacht dat je een grapje maakte en schoot in de lach. Om direct door te hebben dat ik het mis had. Een week later liet ik door jouw vaste bloemenkoerier een bos met 50 rode rozen op je werk bezorgen. Op het kaartje alleen een heel groot vraagteken. Je belde naar mijn werk, werd naar mij doorverbonden, zei alleen ‘Ja!’ en hing op. Ik liep de rest van de dag op wolken en ’s avonds had je een romantisch diner voor mij klaarstaan bij thuiskomst.

Op onze trouwdag droeg ik een boeket met champagnekleurige rozen en diezelfde rozen in mijn opgestoken haar.

Je kwam er achter wat mijn favoriete bloem was – de pioenroos.
En vanaf dat moment bewoog je hemel en aarde om, op zware momenten in ons leven, met een bos pioenen thuis te komen. Niet altijd makkelijk maar voor jou ook nooit onmogelijk.

Inmiddels ben ik drie keer jarig geweest zonder jou.
Heb ik vier keer onze trouwdag doorgebracht zonder jou.
Zijn er na jouw overlijden al ontelbaar veel momenten geweest waarop ik zéker weet dat jij mij bloemen had gebracht.
Wat zou ik graag nog één keer zo’n bos krijgen….

pioenen

Het derde jaar

DA45B7B3-679A-405B-BD37-F6CFF2D912C6

Er is een vóór en er is een ná.
Een langer vóór 30 juli 2015 en een korter ná 30 juli 2015.
Gelukkig maar. Want dan hebben we langer van je mogen genieten dan dat we je kwijt zijn. Nog wel. En wat ben ik vooral dankbaar dat dit ook voor Juul geldt.
Dat zij jou écht heeft mogen leren kennen. Dat zij weet welke goede en minder goede eigenschappen ze van jou (en mij) heeft.
Dat ze weet, net als ik, dat je zielsveel van haar hield.

En toch….de klok tikt genadeloos door. Het is vandaag Quatorze Juillet. De dag die wij altijd mee vierden met de Fransen. Soms in een dorpje, vaker voor onze eigen tent of op het terras van Latapie. Ons thuis van huis. De plek waar Juul zomers lang opgroeide.
De plek waar wij op onze ‘terugreis’ in 2016 een beetje van jou achterlieten in een zonnebloemveld langs jouw favoriete mountainbikeroute.

 

Een jaar, wat is nou een jaar
Tijd, het is alleen maar tijd. Net als de twee jaar hiervoor dat we jou moesten missen vliegt die tijd wel voorbij. Terwijl ik die soms juist zo graag zou terugdraaien. Helaas hebben we die mogelijkheid niet. En in dit afgelopen jaar is er ook weer zo ontzettend veel gebeurd. Dingen die jij niet meemaakte, dingen waarbij jij niet kon helpen, dingen die we je niet konden vertellen.

Leuke dingen zoals een concert van Robbie in de Goffert. Sweet memories aan dat park en ook sweet memories aan het concert in de arena toen we net 40 waren.
5B1D0315-DD00-4C88-8347-666DB9A7542A

Leuke films, concerten en theaterstukken. Het houdt ons op de been om die dingen te hebben om naar uit te kijken.

Ook dingen die niet hadden moeten gebeuren….zoals onze verhuizing. Wat deed het zeer, letterlijk en figuurlijk, om dat huis op- en leeg te ruimen. Jouw gereedschap te verkopen.

Mensen sjouwden spullen de deur uit onder het mom ‘daar heb je straks toch niets meer aan’ en ik liet het gebeuren. Ik was het overzicht kwijt en ik had de fut niet om er tegenin te gaan. Het is goed zo. Ik hoop dat men er vooral heel happy mee is en elke keer dat ze het ter hand nemen aan jou zullen denken. Erover zullen nadenken waaróm zij het nu hebben. Dan levert het nog iets op.

Dingen die ik met je had willen delen. Zoals momenten tijdens de citytrip van Juul en mij naar Londen. Cadeau gegeven door lieve vrienden voor mijn 50e verjaardag.

 

Terwijl die trip niet eens gemaakt zou zijn als jij er nog was geweest want dan hadden we samen gewoon volgens plan onze 50-jarige verjaardagen in juni op het strand gevierd.

Het verlies van twee lieverds in november en december.
Onze allerliefste Buster die stierf aan – vermoedelijk – gif wat hij buiten in een onbewaakt ogenblik had opgelikt.  Dagenlang opgenomen in de spoedkliniek en voorzien van TLC, het mocht niet baten. Onze lieve, trouwe, stronteigenwijze en door iedereen zo geliefde terriër kon de strijd niet winnen. Wat ben ik blij met het warme contact wat er nog steeds is met zijn fokker. Lieve mensen zijn schaars, dus daar ben ik dankbaar voor.
BCDD5055-BF1C-43A9-88BD-BD8FA86CCD4B

En toen hadden we de euvele moed om ons te herpakken in december. En haalden een Kerstengeltje in huis, Olly. Onze lompe, onhandige maar oh zo lieve en speelse vriend van net 10 weken. Wat een bolletje vreugde. Het leek allemaal betrouwbaar. We hadden zo zorgvuldig nagevraagd en uitgezocht. En we hoopten zó op een fijne Kerst samen met deze wollige haarbal.
Omdat Kerst voor ons niet meer zo fijn was als voorheen. En we ons nu in de vakantie volledig konden focussen op dit lieve wurm. Wat was hij grappig, knuffelig en liefdevol.
B9474A61-8951-4D47-BAEB-8830136BFB6C

Helaas, ook nu sloeg het noodlot toe. Binnen negen dagen moesten we, na een intensief en heel verdrietig traject, ook afscheid nemen van deze lieverd. We zijn waarschijnlijk beduveld. Maar Olly zelf nog wel het meeste. En dat doet pijn. Wie neemt nou mensen die hun ziel en zaligheid blootleggen in de maling. En wie doet dit een pup aan. Onmenselijk. Ongelofelijk. Ontroostbaar. Het was ons koud om het hart.
En het weer deed met ons mee…het was koud en wit buiten.

33FACD48-0D9C-4A17-901D-7A4246FB7B57

We hebben twee dagen alleen maar in bed doorgebracht. Lang leve Netflix en lang leve de band tussen Juul en mij. De enige uitzondering was Oud en Nieuw. Toen moesten we op pad. Op Oudjaarsdag hadden we een afspraak bij het crematorium en haalden we Olly naar huis. In een urn. Hij staat naast Buster. We kochten een mooie kaarshouder voor tussen hun urnen in. Wat een droevige aanblik.

Alsof dat nog niet genoeg was gingen we ook met een klap het nieuwe jaar in.
Juul kreeg op een Nieuwjaarsfeestje een lichtarmatuur op haar hoofd.
Dat werd een rit SEH, diagnose hersenschudding. Die binnen een aantal weken werd opgeschaald van lichte naar zware hersenschudding en uiteindelijk hersenkneuzing. Haar verjaardagsfeest werd daardoor opgeschort. Ze vierde het vrijdags met vriendinnen met taart. en zondags samen met wat van onze vrienden met taart en een borrel.

F334798A-FC14-4FB1-8F69-49EA956992EF

Ik kwam tijdelijk thuis te zitten. Lastig maar ook heel hard nodig. De voorgaande periode eiste zijn tol. Dankbaar voor een begripvolle werkgever die mij/ons steunt en begrijpt. Verbijsterd over sommige reacties van anderen die geen idee blijken te hebben dat ‘het’ er ook na twee jaar nog voor kan zorgen dat je omver geworpen wordt. Met coaching en mindfulness kwam ik redelijk snel weer overeind en leerde betere keuzes maken. Keuzes die goed zijn voor mij en voor Juul. Die niet altijd begrepen worden. Maar die ik nu, zonder angst voor eventuele (voor)oordelen van anderen, wel durf te maken. Want wij moeten verder, op onze manier en zo comfortabel mogelijk.

Je zult je wel rot lachen daarboven lieverd. Want een aantal van die keuzes had jij al lang gemaakt. En je steunde mij om dit ook te gaan durven.  Mijn rots in de branding, mijn lief, mijn steun en toeverlaat.

 

Jij, de rust zelve. Maar ook jij met je onzekerheden, je verdriet en je stress. Soms deed je het jezelf aan maar vaak genoeg werd het door anderen veroorzaakt. Dat vind ik nog steeds heel lastig. Een aantal mensen leeft vrolijk verder zonder te erkennen wat hun rol in jouw stress was. Misschien zien ze dat ook echt niet. Gelukkig heb je nog 2,5 week van een mooie vakantie kunnen genieten. Dat biedt me soms nog wat troost.

We hebben door de verhuizing ook jouw kleding moeten opruimen. Een deel ging naar een goed doel. Een deel hebben wij laten verwerken in prachtige herinneringsobjecten.

 

Julia is ondanks al haar noeste arbeid en inzet op 0,1 punt net niet geslaagd.
Maar wat een kanjer heb jij op deze aardbol gezet (samen met mij, mag ik ook een deel van die ‘veer’ schat). Want een knokker is het, net als wij. Ze gaat ervoor en zit nu in de vakantie keihard te werken om het pak aan opdrachten voor haar vervolgopleiding af te krijgen en ter voorbereiding op wéér een toets… Zodat ze in september kan instromen in het tweede jaar en zo toch versneld op weg kan naar haar droomopleiding. Wat ben ik trots en ik weet zeker dat jij dat ook bent!

Wiebelig
Ik voel me al een paar dagen wiebelig. Er is niet veel nodig om me uit balans te krijgen. Eerst heb ik niet zo goed door waar dat aan ligt. Maar dan schrijf ik een zakelijke brief en voer de datum in en ineens snap ik het.

We kruipen weer langzaam naar de datum toe.
De datum van de dag waarop alles anders werd.

Waarna het nooit meer wordt zoals het was. Waarna de toekomst niet meer kan worden zoals we hoopten en hadden bedacht.
De dag waarop jij stierf.
De dag waarop wij achterbleven.
De dag waarop ons verdriet begon.
De dag waarop ook drie jaar later dat verdriet er nog is.
De dag die voor veel mensen ongemerkt voorbij zal glijden.
De dag die wij nooit zullen vergeten.

En daarna die tijd van ‘niemandsland’. Tussen jouw sterven en het definitieve afscheid. Waarop wij jou alsnog naar huis begeleidden. Hoewel het een heel ander huis was dan we hadden gewild. Op slippers en in korte broek/jurk. Zoals afgesproken als het in de zomer zou gebeuren… Helaas hield jij je ook nu weer aan de afspraak.

 

Now you’re Home

Dit jaar zijn we, heel bewust, niet thuis op deze lastige dag.
We maken er wat moois van samen.
We zien de tijd heus wel voorbij tikken die dag.
En tussen één en drie zal het ook weer zwaar zijn.
Maar ik zal proberen dan met een glimlach aan je te denken in plaats van met een traan.
En wie bij jouw graf langs gaat kan zich spiegelen aan wie jij was.
Een oprechte, eerlijke en betrouwbare man. Met liefde voor zijn twee vrouwen.
En die liefde, eerlijkheid en betrouwbaarheid houden wij met z’n tweetjes in ere!

6596DF3C-1DC4-48F5-AA34-CD9798368305

De overgang

Het is de week van de overgang
Lieve help dacht ik vanmorgen toen ik dit las.

Bij andere zaken vind ik de dag die ze ervoor gereserveerd hebben al meer dan genoeg en soms zelfs schromelijk overdreven. Vaak ook in het leven geroepen uit commercieel oogpunt. Zoals Moederdag, Vaderdag, Valentijn of, ja ook die, internationale weduwendag.
Maar goed, even terug naar deze week van de overgang. Ja, een hele week….
Waar zijn de folders van AH met korting op wijn en chocola?
Waarom heeft Blokker geen actie uitgeroepen met ventilatoren, ijsemmers en meer feestvreugdeverhogende artikelen?
Korting op maandverband hoeft tenslotte niet meer.
En een verwarmingskussen zullen we ook niet zo snel meer aanschaffen.

Zonder gekheid. Er zijn vrouwen die heel veel last hebben van de overgang en er onder gebukt gaan. Dat varieert dan van wat mildere fysieke ongemakken tot compleet verstoorde psychische gemoedstoestand met diep donkere perioden.
Dat wil ik zeker niet bagatelliseren. Natuurlijk moet daar een lans voor worden gebroken en moet er informatie beschikbaar zijn. Mocht je interesse hebben vind je die hier

weekvandeovergangZelf merk ik ook wel wat verandering.
Het zweet breekt me regelmatig uit.
En helaas niet allen ’s nachts maar ook gewoon ‘fijn’ tijdens een wandeling, een theaterbezoek of in de rij bij de supermarkt.

Genant? Neuh.
Ik kan er tenslotte niks aan doen.

Ongemakkelijk is het wel.

Het is ook allemaal wel gewichtig, letterlijk.
De kilo’s zijn eraan gevlogen de afgelopen jaren. Nu zou ik dat best enkel aan de overgang willen toeschrijven maar ik weet dat dit maar ten dele waar is. Beetje zelfreflectie en zelfkennis op zijn tijd kan geen kwaad. Dus dit dank ik ook aan medicatie en mijn manier om met emoties om te gaan…

Ik denk dat ik er qua overgangsklachten wel wat gemakkelijker in sta omdat ik flink wat  heftiger situaties heb meegemaakt. Kanker op mijn 25e en het overlijden van mijn lief in de zomer van 2015, zo kort geleden nog maar.

Hoe raar dat voor sommigen ook klinkt, in dit specifieke geval zie ik het voordeel van het eerder meemaken van angstaanjagende grote misère. Want een ernstige ziekte en de dood relativeren als een malle. Ik betrap mezelf erop dat ik vaak denk ‘dood is erger’.

Voor mij is de overgang letterlijk en figuurlijk hét moment om (nog) meer te gaan leven volgens mijn eigen fuck-it list. fuck-it-listNee, geen typefout, dit is mijn persoonlijke variant van andermans bucket-list. Die laatste vind ik namelijk onprettig omdat het vaak een lijst is met dingen die mensen ‘in de toekomst nog een keer willen doen’.
En inmiddels weet ik door eerder genoemde ervaringen dat die toekomst in één klap weg kan zijn. Of veranderd is.

Dingen doen die ik leuk vind, vooral als het even tegenzit, is naar mijn beleving echt de beste remedie. Bij rouw én in de overgang. Misschien is de overgang voor mij wel tweeledig. De fysieke overgang en de overgang van de diepste dalen van rouw naar af en toe wat pieken met meer levensvreugde liggen heel dicht bij elkaar.

Voor beiden geldt dat het af en toe een flinke worsteling met zich mee brengt.
Maar dat die worsteling vaak resulteert in groei, meer zelfkennis, waardevolle (nieuwe) contacten die uitmonden in warme vriendschappen. Leuke uitjes met lieve dochter of vriendinnen. Beginnen met zangles. Realiseren van besloten lotgenotengroepen op social media en een rouwcafé in onze gemeente. Beslissingen nemen die anderen niet begrijpen maar die voor mij wel het beste zijn. Focussen op de energiegevers in plaats van energievreters. Mezelf toestaan om pas op de plaats te maken. Rust te nemen en creëren, in situaties en ten aanzien van anderen.

Juist een borrel en etentje organiseren voor weduwen op die vermaledijde weduwendag op de 23e juni, dit jaar voor de derde keer. Omdat we maar beter iets leuks kunnen doen als de wereld even helemaal niet zo leuk is.

Op naar een bloeiende, veranderde maar evengoed mooie, toekomst.
Daar zet ik graag op in.

30725716_2379911338701015_7482595103662785520_n

“Je mag me altijd bellen”

Hoe vaak heb ik dat inmiddels gehoord de afgelopen 30 maanden?
Geen idee. Vaak, dat weet ik wel.
En het was ook vast goed bedoeld en gemeend.
Omdat mensen gewoon niet zo goed weten waar ze je mee kunnen helpen houden ze het maar algemeen.”Geef een gil hè” is een variatie op hetzelfde thema.

1001004006043268Maar in het begin kón ik het niet, en dat begin duurde het hele eerste jaar.
Ik was verdoofd, in shock en bellen was net als alle dagelijkse dingen eigenlijk gewoon al teveel van het goede. Initiatief tonen naar anderen toe daardoor ook een onmogelijke taak. De automatische piloot mijn beste vriend.

In het tweede jaar kwam ik er achter dat er heel veel achterstallig werk was.
Dingen die ik gewoon niet zag in het eerste jaar begonnen mij ineens op te vallen.
Een overwoekerde tuin, afgebladderd schilderwerk, een inboedel die door elkaar gesmeten leek, uitpuilende kasten waar het schone wasgoed zonder correcte coördinaten ingesmeten was, een berging waar alles lukraak door elkaar stond met de oude flessen van de afgelopen twee jaar in opgestapelde kratten.

Toen had ik wat meer moed om om hulp te vragen.
Maar waar ik was ontwaakt uit een ellendige  lange nachtmerrie, mijn weduwenwinterslaap, was het leven van de anderen om ons heen inmiddels allang weer in het normale stramien terug. Met drukke weekenden, vol sport, klussen en gezellige gezinsuitjes. Als ik dan belde met een klus was dat niet goed in te passen bij de meesten. En ik wilde weer niet telkens dezelfde lieverds belasten die wél voor ons klaar stonden.
Dus hield ik op met bellen en modderde in mijn eentje wat aan.

In het najaar van 2017 deed ik een kluscursus, je kunt maar beter wat vaardigheden aanleren dacht ik. Inmiddels al een paar keer lol van gehad. Goede zet geweest dus.

En naast de praktische dingen zijn er ook andere dingen waar je als verse, inmiddels ‘jong belegen’, weduwe best wat hulp bij kunt gebruiken.

Hulp bij verdrietige dagen, de geboortedag, sterfdag en dag van de uitvaart van mijn lief. Onze huwelijksdag. De verjaardag van onze dochter en mijn eigen verjaardag. Op die dagen is een kaartje echt met recht goud waard. Want wat zijn die dagen soms zwaar.

Hulp bij het onderhouden van sociale contacten. Ik krijg het soms gewoon nog steeds niet voor elkaar om bijzondere dagen te onthouden. Ik zet steeds meer in mijn telefoon maar zelfs als ik er een melding vooraf bij zet is dat geen garantie voor succes. Het deuntje gaat een dag voor de verjaardag, trouwdag, etc. En ik denk ‘Oh gelukkig dat ik deze melding krijg, zo even een kaart pakken’. Om dat te vergeten omdat….de bel gaat, ik even een boodschap moet doen, de wasmachine piept, een van onze katten overgeeft…..weet ik veel….ik heb een brein met zeefgaatjes. Niets beklijft. Klinkt als een derderangs excuus maar het is helaas bittere realiteit.

C6D31F07-ADFD-4BC2-A18D-1FAF55C6A64B

Hulp bij emoties handelen. Stabiele factor die ik altijd was, rots in de branding en harde schijf voor anderen. Poefffff…..weg.

Hulp bij ontspanning. Een keer samen naar de film met iemand of een avondje toneel. Samen lunchen. In je eentje is er werkelijk geen ruk aan. Echt niet.
In de foyer van een theater in je eentje met een bak koffie of een wijntje. Als één van jullie dat, als deel van een stel, meemaakt dan pakt 80% de mobiele telefoon om die vijf minuten wc-pauze van de ander door te komen. Toch?


Enfin, het is een heel lang verhaal geworden.
En eigenlijk komt het hier op neer.
Als je écht wilt weten wat je voor mij en anderen die hun partner verloren aan de dood kunt doen dan is er een hele leuk geschreven handleiding voorhanden.
Het is niet duur. Verkrijgbaar bij Bol, Bruna, de betere boekhandel.

Voor 6,95 weet je precies waar je een weduwe of weduwnaar mee kunt helpen.
Wat kan ik voor je doen – Karin Kuiper

En je kunt het ook gewoon aan me vragen hoor, want “Je mag me altijd bellen” 😉

 

 

 

Van stuiterbal tot zweefteef

In februari 2015 had ik het voorrecht om op retraite te gaan naar Huy in België, bij de lama’s van Yeunten Ling.

70F4C88E-42D6-465D-BDEF-A2F9C67C998C

Mijn omgeving lachte hier hartelijk om.
Want mij ‘in het nu’ krijgen zou wel eens een enorme uitdaging kunnen zijn.
Ik, die altijd heen en weer stuitert van verleden naar toekomst en weer terug.
Die de controle wil houden want oh jee wat zou er wel niet kunnen gebeuren als ik stil zou staan bij mijn gevoel.
Ik zag ertegen op. Kon ik dat wel, vier dagen van huis. Weg van mijn lief en onze dochter.
Geen internet, geen telefoon, geen tv, urenlang in stilte leven, geen contact met het thuisfront waar ik zo van hou.
Een strak dagschema. Helemaal volgepland met meditatiesessies, eetmomenten, lezingen, stiltewandelingen, yoga en….het ergste van alles….vanaf 20.30 uur iedereen verplicht naar de eigen kamer om tot jezelf te komen en te denken.
Brrrr……
En dat werd het, vooral qua temperatuur want de ruimtes waren niet verwarmd.
Wat was ik blij met het dikke gevoerde sweatvest en mijn joggingbroek met daaronder een skimaillot. ’s Nachts hield ik mijn sokken en dunnere joggingbroek aan in bed.

De controle was er voor iedereen direct vanaf aanmelding bij de receptie.
Er lag een grabbelbak met sleutels. Niemand wist waar hij terecht kwam. Ik kreeg een kamer met gedeeld sanitair. Anderen dachten dat ze beter af waren dan ik met een kamer voorzien van eigen sanitair. Achteraf bezien viel hen dat nog vies tegen. Bij sommigen letterlijk en figuurlijk. Want de kamers met eigen sanitair waren privéverblijven, waarbij niet iedere eigenaar er dezelfde hygiënestandaard op nahield.

Tijdens het avondeten bleek waar de gekleurde sleutelhangers voor waren. Die hadden te maken met de corveeploegen. Ik viel gelijk in de prijzen en mocht afwassen. De dagen erna bleek dat ik spekkoper was met de afwasbeurt na een broodmaaltijd. Zo zie je maar, soms lijkt het alsof je aan het kortste eind trekt en pakt het uiteindelijk juist goed uit.
De eerste les van dat weekend was binnen.

Die avond voelde ik mij enorm alleen op mijn koude kamer. Wat had ik Tjebbe graag even willen bellen. En Juul was dan misschien wel 16 maar haar niet welterusten kunnen wensen voelde raar. Ik ben gaan douchen om op te warmen en daarna met een boek mijn bed in gestapt. De wekker stond op 6 uur, dus de luiken gingen bijtijds dicht.

Op de tweede dag kregen we de vier edele waarheden te horen:
1. Het leven is van lijden doortrokken, zoals het fysiek en mentaal ervaren van tekort en verlies.

2. De oorzaken voor dit lijden zijn storende emoties zoals gehechtheid, afkeer en fundamentele onwetendheid. Deze vergiften laten sporen na in de geest. Hoe dieper deze sporen, hoe bepalender ze zijn voor onze toekomst.

3. Het is mogelijk om het lijden definitief te stoppen en blijvend geluk te ervaren.

4. De manier waarop we dat kunnen bereiken gebeurt in de eerste plaats door de fundamentele onwetendheid over onze eigen aard en die van de fenomenen op te heffen. De kern van deze onwetendheid is niet zien of willen zien dat er niets is dat op zichzelf bestaat. In de tweede plaats ontwikkelen we een ethisch gedragspatroon.

Na drie dagen vol met yoga, meditatie, stiltewandelingen, tai chi en boeddhistische lezingen gebeurde het. Ik kwam tot rust. En de medecursist die meereed met mij had hetzelfde ervaren. Zo druk als we samen kletsten op de heenweg en tijdens onze lunch in Huy, zo stil waren we op de terugweg. Ieder in onze eigen wereld. Nadenkend over wat we hadden beleefd, ervaren en gedacht. Erover praten was niet nodig. Sterker nog, dat wilden we niet.
Ik wilde de rust vasthouden. Koesteren. Voor mezelf houden. En raakte bij thuiskomst dan ook mild geïrriteerd toen Tjebbe me vroeg om uitgebreid te vertellen over wat ik had meegemaakt. Ik vroeg of dat de dag erna kon. Omdat ik rust nodig had. En verdween naar boven om in bad te zakken met een boek. Hij bracht me een grote bak thee en keek me verwonderd aan, schudde zijn hoofd en ging de trap weer af. Ik hoorde de tuindeur gaan. De volgende dag zag ik waarom. Hij had mijn Tibetaanse gebedsvlaggen in onze tuin opgehangen. ‘Zodat je ook Zen kunt worden in onze eigen tuin’. Lief!

Nu zijn we drieënhalf jaar verder. En voel ik me verre van Zen.
De klap kwam vlak na Huy. Ik verloor de liefde van mijn leven.
Tijdens onze kampeervakantie op onze favoriete stek in La Douce.


Van God in Frankrijk naar radeloosheid in één uur tijd.
De paniek en hectiek die direct daarna ontstond was verschrikkelijk maar hield me ook op de been. En duurde voort. Een uur werd een dag, een week, een maand, een jaar, twee jaar en nu….is het op.

Laatst vroeg iemand me waarom dat me verbaasde.
Ik had geen idee. Totdat hij me vroeg om eens op te schrijven wat er na en naast het verlies van Tjebbe nog allemaal op ons pad was gekomen. Ik ging zitten en schreef het op, als een to-do list maar dan anders:
– repatriëring
– uitvaart voor Tjebbe regelen en bijwonen – raar, intens, ongewild en ongewenst en toch
zo warm mogelijk en met alle liefde die ik in mij had voor hem
– gesprekken op school, werk, met vrienden en kennissen
– financieel overzicht krijgen;  gedoe met pensioenfondsen, banken, notaris,
belastingdienst, verzekeraars….met telkens gedoe als bonus erbij
– te horen krijgen dat ik een overmatige verkalking van mijn kransslagader heb en
waarschijnlijk angina zal ontwikkelen (erfelijk)
– schildklierontsteking, punctie, medicatie
– nieuw druk kitten in huis als afleiding, Juul had behoefte aan een maatje en ik ook
– keukenverbouwing, stond al gepland. Wat een werk en wat een emoties.
– klusprijs gewonnen, dus nieuwe ramen in de woonkamer en op de eerste verdieping
– Julia had klachten en moest voor hartonderzoek naar de cardioloog, dezelfde….
– bruiloft bijwonen, crematie bijwonen. Hoe alleen je je kunt voelen in een groep mensen
voelde ik voor het eerst écht
– met zijn tweetjes op vakantie naar onze gouden stek met een zwart randje
– Julia op de hartbewaking na hartritmestoornissen, ik logeerde bij haar
– hond in huis – de grap hierover is groot omdat Tjebbe altijd zei ‘hond erin dan ik eruit’.
We hadden zijn spreuk dus omgedraaid…hij zou er om kunnen lachen.
– darminfectie, ingreep, net op tijd
– gebroken voet, stressfractuur…tja…
– in mei knoop doorgehakt. Verhuizen was de beste optie. Dus huis bekijken, bieden,
kopen, verkopen, (op)ruimen, alle spullen door je handen, verhuizen en al het
vertrouwde samen opgebouwde achter je laten – in twee maanden tijd.
– kleding van Tjebbe opruimen en deels wegbrengen
– gereedschap, fiets, bbq en andere spullen van Tjebbe verkopen
– ontstoken heup op de dag van de verhuizing en nog weken daarna
– stedentrip naar Londen met Juul, op krukken vanwege de heup
– annuleren trip naar Dublin op Tjebbe’s verjaardag door de heupontsteking
– starten met opleiding psychologie, een lang gekoesterde droom waarmaken
– opstarten rouwcafé, eerste overleg staat gepland
– plannen reis naar de VS
– dealen met aanvullend verlies, dat van de verloren ‘vrienden’
Niets zo efficiënt als een groot verlies of ernstige ziekte om je te laten ervaren wie je écht bijstaan.

Om dan ineens te merken, na ruim twee jaar, dat het niet meer gaat. Het is op. Mijn lijf gooit de handdoek in de ring. Dankzij onze lieve hond kom ik buiten. Ondanks een ontstoken heup of gebroken voet zal ik moeten. Net als ik alles moet…
Mensen zeggen heel gemakkelijk ‘doe het wat rustiger aan’ of ‘ren jezelf niet zo voorbij’ en de ergste ‘het is wat het is’. Alsof ik dat niet weet! Ik ervaar dagelijks de confrontatie met hoe het is. Het is namelijk niet zoals ik wil. Niet meer zoals het was. Niet meer zoals ik het graag zou zien voor onze toekomst. Niet meer samen. Nooit meer samen. Niet alleen mijn liefste Tjebbe is weg. Ook de liefste vader. En onze toekomst samen. Met z’n drietjes en met z’n tweetjes. En wat doet dat zeer!

Ik beland op een vrijdagmiddag in een ambulance en vervolgens op de SEH en de hartIC. Mijn lijf schreeuwt dat het genoeg is geweest. Door de kachel eens flink op te stoken en mijn bloeddruk door het dak te laten gaan. Die nacht in het ziekenhuis was de hel op aarde. Als ik dacht dat ik me in Huy alleen voelde….die nacht in het ziekenhuis heb ik het verschil tussen alleen en eenzaam ervaren.

Er moet iets veranderen. Dit gaat niet goed. Ik zit thuis en moet pillen slikken om de bloeddruk te stabiliseren. Loop te stuiteren door de hoge bloeddruk en tegelijkertijd ben ik bekaf. Kom met moeite mijn bed uit. Door verschillende artsen wordt gemeld dat het nú tijd is om stil te staan bij het verlies. Rust te nemen. Te stoppen met rennen. Ik hak de knoop door en meld me aan voor een mindfulnesstraining die in januari start.
De cardioloog complimenteert me met deze stap maar is nog net iets veeleisender. Om te beginnen vindt hij het onder deze omstandigheden niet verstandig om de reis naar de VS te laten staan. Vooralsnog annuleren en in juni bekijken of het kan. Dat is een hele grote domper. En niet alleen voor mij.
Daarnaast vindt hij vindt een coachingstraject op zijn plaats. Als de huisarts en bedrijfsarts dit onderschrijven kan ik niet anders dan toegeven dat ze misschien wel gelijk hebben. Want dat ik het op dit moment niet red is me wel duidelijk. Niet slapen, veel piekeren, bloeddruk die ondanks medicatie niet te temperen is, onrust, extreme moeheid, er de lol gewoon niet meer van in zien. ‘Ga wat leuks doen’ wordt gezegd. En ik kan gewoon níks leuks bedenken. De glans is eraf. En laten we vaststellen dat ik de afgelopen twee jaar mijn stinkende best heb gedaan, ik heb uit alle macht gepoetst om wat glans terug te wrijven maar het lukt me gewoon niet. Des te harder ik het probeer des te minder het me lukt. Toegeven dat het niet gaat is ook kracht tonen.


Komende donderdag staat de intake gepland voor het coachingstraject. Weer iets waar ik tegenop zie, net als toen bij Yeunten Ling. Hoewel ik dit keer meer vertrouwen in mezelf heb dan toen. Want dat ik een overlever ben is inmiddels wel duidelijk. Ik ben gegroeid, op alle fronten. Ken mijn eigen kracht maar ook mijn eigen zwaktes. Zelfreflectie is belangrijk. En daarom ga ik dit traject in, full force en met vertrouwen. Ik kom er wel. Kruipend kom je ook vooruit, toch?

 

 

 

De ‘samen 100’ niet gehaald

We hielden wel van een feestje.
Niet te extreem, gewoon met een klein groepje lieve vrienden en onze kleine familie.
Onze trouwdag was daar een mooie weerspiegeling van.
Ja er was een receptie, niet geheel uit vrije wil maar meer voor de vorm.
En degene die die vorm belangrijk vond mocht het van jou ook financieren, een compromis á la Tjebbe.
Geen feest, geen sketches, geen gedoe.
Wel een overheerlijk diner aan een mooie tafel, zodat we met iedereen konden praten.
Het alfabet wat de gasten voor ons hadden samengesteld heb ik nog liggen en laatst nog doorgelezen. Niet iedereen die meeschreef is nog onder ons. Helaas.
Je bent daarboven in goed gezelschap denk ik dan maar.

Tijd. Wat een raar iets eigenlijk. BF1869DE-B28A-48A2-837B-677AC5421E00
Het tikt voort, vaak kijk je de klok vooruit – als je jong bent en naar je verjaardag uitkijkt bijvoorbeeld.
Als we ouder worden zetten we diezelfde klok graag stil, om in het moment te blijven, te genieten. En juist dan vliegen de dagen, weken, maanden en jaren voorbij.
Terugblikken is iets wat ik in de afgelopen twee jaar veel heb gedaan. Herinneringen ophalen, ’s avonds alleen in bed terugdenken aan die mooie jaren. En soms huilend in slaap vallen omdat het me dan ineens weer zo overvalt dat je er de rest van mijn jaren niet meer bij bent.

We hadden nog zoveel plannen samen. Een toekomst voor ons. In één klap weggevaagd. Grote plannen maar ook kleintjes. Zoals een gezamenlijk feest in juni 2017, op het strand, met lieve vrienden en dat kleine plukje aan overgebleven familie. Om het leven te vieren, ons ‘samen 100’-feestje. Locatie wisten we ook al. Het mocht niet zo zijn.

Vanavond blijf ik niet zoals alle jaren hiervoor stiekem wakker tot 24.00 uur om jou te feliciteren en je een plaagcadeautje te geven. Wat mis ik dat ook. Die kleine grapjes tussen ons tweeën. Vanmiddag hebben Juul en ik bloemen naar jou toe gebracht, zodat je toch vast een cadeautje hebt. En een verjaardagskaart voor een 50-jarige. Want plagen blijf ik je natuurlijk gewoon wel.

Juul en ik hebben samen plannen voor morgen. Een alternatief voor ons oorspronkelijke idee om naar Dublin te gaan en daar in jouw voetsporen te treden. Ouderdom komt met gebreken en mijn heup gooide roet in ons feesteten.
Het wordt nu een dagje Amsterdam. Ergens koffie en misschien een lunch en daarna de Heineken Experience beleven. ’s Avonds gaan we met jouw ouders eten.
Samen het glas heffen op jou mijn lief.

Hier en daar wordt het slikken. Maar ook morgen nemen we jou mee in ons hart lieve Tjebbe. Ik hou me vast aan onze liefde voor elkaar.
Jij kunt hem me nu dan niet meer tonen maar je hebt me zoveel liefde gegeven in de tijd die wij samen waren, dat koester ik. Je was, bent en blijft mijn grote liefde – altijd!

 

 

Sterke vrouw

Hoe komt het toch dat iedereen denkt, erger nog zegt, dat ik een sterke vrouw ben.
Heb ik dat soms over mezelf afgeroepen?
Door steeds maar weer door te gaan ook als het eigenlijk helemaal niet goed ging?
Zien mensen dat dan niet, dat het niet goed gaat?
Ik zeg het toch ook wel eens gewoon, dat ik een kutdag heb en het liefste in mijn bed zou blijven?

Dus dat kan het toch niet zijn?
Of mensen kijken én luisteren niet echt meer.  Is dat het misschien.
Dat het oud nieuws is wat ik te melden heb.
“Ja ja, je man is dood en dat is zwaar. We weten het nu wel”
Kan het me niet voorstellen. Dat is een beangstigende gedachte.
Die schuif ik dus liever maar even opzij.

Want hoewel ik heel graag af en toe een time-out zou willen nemen van alle shit is dat gewoon niet mogelijk. Dat Tjebbe dood is kan ik niet ongedaan maken, was het maar zo’n feest. Daar heb ik mee te dealen zoals dat heet. En dat doe ik dan ook, naar beste kunnen.
Maar man man man wat vind ik dat op sommige dagen ongelofelijk ingewikkeld.
En dat schijnt heel normaal te zijn. Dat is het slingeren of schommelen in rouw. Tijdens een bijzonder mooie lezing van Daan Westerink afgelopen week werd dat heel duidelijk getoond in een mooie afbeelding.

Het vat de diepe dalen en kleine pieken van rouw zoveel beter samen dan dat stomme schema van Kübler Ross waarover ik niemand ooit nog wil horen. Met haar rouwfasen inclusief boosheid, depressie en aanvaarding. Zelf had ze haar eigen misére anders ook nog lang niet aanvaard toen ze het leven liet. En die mensen om je heen die denken dat je kunt rouwen volgens het boekje hebben haar klok ooit horen luiden maar weten echt niet waar mijn klepel hangt!

In dit schema kun je ook heel duidelijk zien dat afleiding één van de grote noodzaken is om binnen rouw te blijven staan. En die afleiding heb ik dus juist zo keihard nodig op de momenten dat er weer eens zo’n bijzonder zware dag aan komt. In dit geval Tjebbe’s verjaardag.
En dus had ik plannen gemaakt. Als afleiding in aanloop naar die dag, waarbij je anticipatie wilt vervangen door voorpret. En op de dag zelf even met hem én dingen waar hij (en ik) van hielden bezig te houden. Wat is er dan beter dan een trip naar Dublin. Zijn favoriete stek voor de OR-vergaderingen, met Trinity College, Temple Bar en The Jameson Distillery. Dat er een aantal weken geleden een aanbieding was om op Dublin te vliegen met Ryanair kon toch geen toeval zijn? Dat was een teken!
Toestemming van school gevraagd en gekregen voor Juul, fijn.

En dan…. gaat het van kwaad tot erger met de heuppijn.

IMG_6644Ik slaap niet meer, ondanks de nieuwe pijnstillers.
Ik kan me voortbewegen, zolang er geen trap of heuvel is, maar daar is dan ook alles mee gezegd.
Buster ondervindt hier ook hinder van want lekker lang wandelen is geen optie. Dus naar de orthopedische kliniek. Foto’s en onderzoeken. Ontstoken peesaanhechting en botvlies.
Joepie.
Hersteltijd minimaal 2 maanden.
Voorlopig rustig aan doen.
Oh ja, hoe dan?

Dan krijgen we ook nog berichten in de media dat Ryanair besloten heeft per dag 50-80 vluchten te schrappen. En dat dit vaak binnen 24 uur voor je vlucht gebeurt. Dit kan gebeuren voor ons vertrek naar Dublin maar ook als we daar zitten. Er zijn door heel Europa mensen gestrand. Zij kunnen vaak pas 3 tot 5 dagen later dan gepland terugvliegen. Dát kunnen wij ons dus niet permitteren. Niet met werk maar zeker niet met school. En financieel ook niet, want dat betekent óf boeken bij een andere maatschappij om toch op tijd thuis te komen óf werk en school mailen en drie hotelovernachtingen en eten moeten regelen. Ze zien ons aankomen….

Dat bovenop al het verdriet, ja dat is er nog steeds en zeker in aanloop naar Tjebbe’s verjaardag, en bovenop alle andere shit rondom de verhuizing.
Want vlak niet uit wat daar gebeurd is. De beslissing nemen alleen al.
Wetend dat het de juiste is maar toch met heel veel pijn in je hart de deur van je geliefde woning achter je dicht moeten trekken.
Je lieve vrienden uit de wijk niet meer zomaar even zien omdat je toch een rondje met Buster loopt. Niet meer zomaar even met Buster naar Tjebbe’s plekje kunnen lopen.
De aanspraak missen van de andere hondenbezitters die je gewend was tegen te komen.
En dan het opruimen, wegdoen en ordenen van bezittingen die niet mee kunnen naar je nieuwe huis. Emotioneel én fysiek enorm belastend. En dat maandenlang.
Om het nog maar niet te hebben over het gedoe met verkoper en verkopend makelaar over niet correct verstrekte info en niet nakomen van afspraken. Shit die nu nog doorettert nadat we hier al ruim een anderhalve maand wonen.
En waar we ook in de toekomst nog de nabranders van kunnen verwachten.
Waarbij ik ’s avonds alleen in een nieuw bed kruip en me niet kan verwarmen in de armen van mijn liefste. En ook niet met hem kan overleggen over de beste aanpak van alles wat speelt.

IMG_6600Ik vind oude foto’s terug op een USB-stick die ik voor mijn opleiding wil gebruiken. Wat een cadeautje. Maar ook confronterend.

Want hierop is ook zichtbaar dat er niet alleen een man mist waar ik heel veel van hou maar ook een stoere, liefdevolle, zorgzame en humorvolle vader. Die een dochter heeft die naast sterk ook kwetsbaar is.

Ik doe mijn stinkende best maar zijn plek wil én kan ik onmogelijk innemen.
Koffie helpt wel even, al is het alleen al om de tranen mee weg te slikken.

Ik ga vandaag maar vol aan de studie. Heb nog zo’n 135 pagina’s weg te werken voor de 29e en daarnaast nog twee intervisieopdrachten en het bedenken van twee casussen te doen. Morgen bel ik mijn huisarts op. Om te overleggen over verder onderzoek naar de heupproblemen, andere (betere) pijnstilling en over een verklaring waarmee ik onze trip naar Ierland evt. zou kunnen annuleren. Met pijn in mijn hart want ik vind het een enorm lastige beslissing. Maar daarvan heb ik er wel meer voorbij zien komen de afgelopen twee jaar.

Wat ik nog steeds één van de moeilijkste dingen vind is het (ongevraagde) advies en commentaar van anderen. Over tijd, dat er tijd nodig is om de dood van Tjebbe een plekje te geven. Dat wil ik niet! Het zal de rauwe rouwranden vast wat minder scherp maken op den duur maar gun mij daar dan ook verdomme de tijd voor!
En ja, ik kan (en ga) op Tjebbe’s verjaardag heus wel iets anders doen met Juul. Maar dat is gewoon wéér niet zoals we in gedachten hadden. Voor de zoveelste keer. Dus het is een alternatief maar niet wat we wilden.

Ik blijf heus mijn ene voet wel voor de andere zetten, nu wat minder flitsend maar goed.
Maar wandel nou gewoon eens met me mee in plaats van me vooruit te willen duwen. Het zou zó fijn zijn als mensen je écht zouden snappen.
Geen commentaar geven.
Geen ongevraagde adviezen geven.
Geen gevoelens bagatelliseren.
Geen positief gewauwel op je los laten als je je kut voelt.
Geen ‘je bent zo sterk’ meer zeggen.
Maar gewoon je gevoel erkennen.
En (h)erkennen dat ík het even niet meer red.
Dat soms ‘een kleine tegenslag’ (aan wie is dat om te bepalen overigens?) mij wel omver werpt. Omdat het de spreekwoordelijke druppel is!

Want dat ik sterk ben is een illusie.
Andermans illusie.

 

 

Een leeg omhulsel…

Ons huis, het is een leeg omhulsel van wat ooit was…

Sinds we besloten dat verhuizen een verstandige keuze is ben ik langzaam beetje bij beetje afscheid aan het nemen. Elke kamer wordt ook steeds een beetje leger. We moeten wel. Onze ruimte wordt namelijk gehalveerd.
Aan alles wat door mijn handen gaat kleeft een verhaal, een herinnering, iets wat we samen kochten, iets wat bewaard bleef door jou terwijl ik daar totaal het nut niet van in zag. En juist die spullen zijn nu lastig om weg te doen. Een doos met het opschrift ‘kabeltjes en snoertjes’ heb ik al minstens vijf keer gepakt en ook weer teruggezet. Datzelfde geldt voor de doos met ‘mobiele telefoons’ en ‘klein gereedschap’. Die laatste gaat trouwens niet weg want van die kleine priegelschroevendraaiertjes zie ik nu zelfs het nut in.

Maar het wegwerken van alle spullen vergt al enorm veel energie, naast mijn normale baan, het huishouden, boodschappen doen, bewaken van allerlei zaken die te maken hebben met de aan- en verkoop van de twee huizen.
Mijn chip raakt oververhit en mijn batterij langzaam leeg.
Maar ik kan niet stoppen, we moeten gewoon door.
Want op 1 augustus moet het allemaal gefikst zijn…..


Dus doe ik dat, zet mijn schouders eronder en plan in wanneer ik wat doe. Gisteren en vandaag was dat linnengoed en kleding, dekens en grofvuil wat uit de kasten kwam.
Om niet gelijk in het diepe te springen besloten om zaterdag éérst de kasten in de zijkamer te doen en dan zondag pas de kast in onze slaapkamer, met jouw kleding.
Leek een strak plan. Maar dan kom je ineens zomaar op een zaterdag je trouwjurk tegen.

IMG_4570

En dwalen je gedachten af naar die dag waarop wij onze liefde voor elkaar bezegelden, nu bijna 22 jaar geleden. We mochten maar 19,5 jaar getrouwd zijn. Tranen, nu al….en dan moet ik nog aan jouw kleding beginnen…. Waarom is dat toch, kleding is toch niets meer dan een omhulsel?

Gelukkig kan ik er een nachtje over slapen. Terwijl ik van plan ben mijn bed in te stappen pak ik een boek, Juul is naar een feestje en ik kan niet slapen. Uit dat boek valt een briefje….en ja hoor, daar gaan we weer. Tranen.

IMG_4631

Ik leg het briefje weg, het boek ook, doe het licht uit en sluit mijn ogen. De slaap komt gelukkig snel. En ik slaap lang, word pas om 8.00 uur wakker, uniek. Was dus kennelijk hard nodig.

Buster is blij als ik ‘m begroet en we gaan op pad. Het miezert, in het park kom ik twee strontsjagrijnige mannen met hond tegen. Bedenk nog even sarcastisch dat je beter geen vent kan hebben dan zo’n vent. Er kan zelfs geen goedemorgen vanaf.
Terug thuis ontbijt voor Buster en mij en even mail checken. Daarna Facebook checken. Ik merk dat ik de tijd voor me uit duw. Ik ben aan het uitstellen waar ik nu ineens enorm tegenop zie. Jouw kleding uitzoeken. Want dat ‘moet’ nu ineens. En we moeten het niet alleen in dozen of kratten doen maar ook echt beslissen wat wordt bewaard en wat weg gaat. En daar zit het ‘m nu net in. Want wat nou als ik iets weg doe waar ik later nog iets mee had gewild….dat valt niet terug te draaien. Net als het afscheid van jou is het afscheid van jouw kleding ook definitief. Dat realiseer ik me maar al te goed. En daarbij denk ik ook aan onze lieve dochter. Want hoe kan ik het haar nu aandoen, ze verlaat haar ouderlijk huis en moet dan ook nog beslissen over wel of niet bewaren van jouw kleding.

Ik trek het niet, zit op de rand van ons bed, kijk naar onze kast en kan écht niet opstaan om de kast open te doen en jouw kleding te pakken. Weer tranen. Dit keer stromen ze en zijn niet te stoppen. Plaats een berichtje op de besloten regiopagina op FB voor lotgenoten en krijg hartverwarmende reacties, ja zij begrijpen het heel goed.
Ik pak een tissue, Busters riem en ga op pad. Weg van ons huis. Weg van die vreselijke taak. We lopen een heel eind en uiteindelijk komen we ‘toevallig’ uit bij de begraafplaats. Buster loopt in één streep op jouw graf af.

Het brengt rust. Ik ga nog even bij de rode beuk zitten en zie dat de beheerder mijn suggestie ter harte heeft genomen. Er staan drie urnen op de nieuw aangelegde urnenheuvel, zodat mensen kunnen zien dat het niet zomaar een perkje is maar echt een doel heeft. Lege omhulsels, ik weet dat er niets in zit….raar….

Terug naar huis. Langzamer lopend dan toen ik van huis weg ging. Eerst koffie. Nog voordat ik het heb gemaakt wordt op het keukenraam geklopt. Daar staat een hele lieve dierbare vriendin. Die aanvoelde hoe het gaat….niet…. Naast een uitnodiging om morgenavond bij hen te komen eten met Juul zodat ik daar geen omkijken naar heb, me te helpen sjouwen met de zakken en bakken voor kledinginzameling en grofvuil en….nog veel liever….voorstelt dat ik de kleding van Tjebbe voorlopig bij hen op zolder mag zetten. Totdat we er aan toe zijn om dat, op ons gemak en met zorg, uit te zoeken.
Ja hoor, weer tranen. Maar bij haar kan en durf ik ze te laten lopen.

IMG_4601

En dat is net het zetje wat ik nodig had. Om 12.00 start ik. En ik ben niet meer te stoppen. Ik start met de kast met winterkleding en linnengoed. Alles wat we straks niet meer gebruiken omdat onze bedden andere maten hebben gaat in een zak. Handdoeken ook, net als dekens, badlakens en meer van dat spul. Daarna komt mijn kast aan de beurt. Alles wat ik langer dan drie jaar niet gedragen heb gaat weg. Ja, ook die ‘streefbroek’, waarvan ik diep in mijn hart bést weet dat ik die nooit meer ga passen. En die idiote halftransparante jurk met een net zo halftransparante onderjurk. Tjebbe vond ‘m leuk staan, maar dat had dan ook vooral met die transparantie te maken….

Het ruimt lekker op! En de hoeveelheid zakken groeit en groeit. Als het goede doel per kilo betaald krijgt dan lopen ze lekker binnen. En wat wordt het netjes zeg, in jaren niet zo geweest. Waarom liet ik dat toch steeds achterwegen vraag ik me nu af.


Dan haal ik de drie kratten van zolder en pak Tjebbe’s shirts, truien, polo’s, jeans en sweaters stapel voor stapel en één voor één uit de kast. Ik vouw alles netjes opnieuw op, de effen t-shirts doe ik in een zak, daar kleeft geen verhaal aan. Maar de bedrukte shirts wel, net als sommige polo’s, truien, werkkleding, jeans. Die gaan in een krat. Fietskleding, met die rare bavianenbillenpadding in zo’n broek. Goh wat kon ik ‘m daar mee plagen door ze vooral binnenstebuiten voor ons raam te laten drogen. De eerste glimlach. En dan toch ook even tranen als ik me realiseer dat niets meer naar jou ruikt. Want alles is gewassen. Ik vraag me af of het nog wel naar je zou hebben geroken als het niet gewassen was, gaat de geur er dan na een tijdje niet ook gewoon af?

Ik zet de kratten met kleding in de werkkamer, naast de berg met vuilniszakken vol kleding. Dan vind ik nog een blauwe tas vol overhemden, in Bunzl-tasjes, passend….
Ook die gaan nog niet weg. Misschien kan het straks toch wel gewoon in onze kelder, in de kast die meegaat. We zien wel. Voor nu voelt het goed dat alles netjes verpakt is. En niet weg hoeft. Want al was het niet meer dan alleen een omhulsel voor jouw lijf, het is nou net de inhoud waar ik zo zielsveel van hield.

IMG_4622

Julia vraagt of het goed is als ze zelf zoutjes bakt, en dat we dan ‘makkelijk’ eten vanavond. Wat een topidee. Ten eerste zijn haar zoutjes ongeëvenaard lekker, ten tweede hoef ik dan niet te koken en kan ik gewoon doorbuffelen totdat de klus geklaard is. Fijn!

Na een pauze waarin we ons tegoed doen aan de lekkernijen en een broodje zorgt Juul voor Buster en ga ik verder. Wat een enorme klus is dit toch. Heb me er eerlijk gezegd dus gewoon op verkeken. Ben bekaf maar ook voldaan als ik om 22.00 uur naar beneden ga. Het is tijd voor een afzakkertje, volgens goed gebruik van mijn lief…ik mis je Tjebbe.
Soms voel ik me zo leeg, alsof ik zelf ook een leeg omhulsel ben zonder jou.

 

 

 

 

Een grote stap

Op 30 juli 2016 was ‘het eerste jaar’ officieel voorbij.
Vanaf dat moment kreeg ik steeds vaker de vraag of ik het al een plekje had kunnen geven. En zeiden mensen ook steeds vaker tegen me dat ik door moest of er niet in moest blijven hangen. Voor mijn gevoel werd ik daarmee met grof geweld vooruit geduwd, mocht ik niet zijn wie ik was en kon ik maar beter niet meer zeggen wat er werkelijk door mij heen ging. Ja ik ken de verklaring inmiddels wel hoor, dat er wordt gezegd dat het moeilijk is voor anderen om het juiste te zeggen. Wel frappant dat als je het mensen toch echt vaak genoeg uitlegt het kennelijk nog niet duidelijk is. En dat de flexibiliteit vooral wordt verwacht van de persoon in rouw. Laat één ding duidelijk zijn, ik blijf het herhalen….rouw gaat niet over. Nooit. Het is namelijk omgekeerd evenredig aan de grote liefde die je voelde en voelt voor de partner die er niet meer is. In een artikel las ik vandaag “Rouw is liefde die het adres kwijt is”. Zo mooi en zo pijnlijk waar. Rouw zie ik als een vierkant, wat héél langzaam misschien steeds een beetje ronder wordt. Maar er blijft altijd een vorm bestaan, vierkant of rond, het blijft een constante tijdens de rest van je leven.

In maart bedacht ik, tijdens de eerste voorzichtige snoeibeurt in onze voortuin, dat ik het eigenlijk niet meer aan kon. Het vele werk wat een eengezinswoning met twee weelderige tuinen met zich meebrengt. En het klussen wat moet gebeuren. Naast mijn werk en met reuma wordt het steeds zwaarder. Trots ben ik op het feit dat ik het zo lang vol heb weten te houden en blij ben ik nog steeds met ons huis. Maar het gevoel moet wijken voor het verstand. Dit is niet nog jarenlang vol te houden. En over enige tijd verlaat Juul het nest en dan zit ik ineens alleen in een huis met vijf kamers, twee trappenhuizen en overlopen en dezelfde puist werk en onderhoud. Hmmmm…….

Dus maar eens voorzichtig op Funda kijken. Er staat wel het één en ander te koop maar eigenlijk vind ik er niks leuks tussen zitten. Heel kieskeurig kan ik mezelf toch niet noemen qua woonwensen; minimaal 3 kamers, alles gelijkvloers, een benedenwoning of een woning met lift, mogelijkheid om buiten te zitten en voor onze katten om buiten te spelen. Maar het is karig het aanbod. Totdat ik half april ineens iets leuks voorbij zie komen. Eigenlijk ben ik gelijk verkocht maar ik vind het nogal pittig aan de prijs dus leg het naast me neer. Uiteraard kijk ik wel elke zoveel dagen of het nog te koop staat…..

Dan hak ik de knoop door. Ik ga praten met onze vriend en makelaar en tijdens het gesprek blijkt dat het misschien toch niet zo gek is om op zoek te gaan naar iets kleiners. Ik geef aan wat mijn wensen zijn en diezelfde week maak ik ook een afspraak voor een gesprek bij de bank om de financiële kant door te spreken.

En dan gaat het ineens heel erg snel. Op zaterdag bekijken we twee woningen in hetzelfde complex. Ik voel het niet, het doet me niks. Nou ja, behalve dan dat ik denk dat ik er niet gelukkig word. En dat is nou net niet de bedoeling. Het is geen move voor een jaartje, het is de bedoeling dat ik er jarenlang kan blijven, een levensbestendige woning moet het dus worden.

Ik trek de stoute schoenen aan. En vraag onze makelaarsvriend om tóch een afspraak te maken bij dat ene specifieke appartement. We gaan maandagmiddag kijken. En daar voelt het wel goed. Een ruim terras, alles gerenoveerd in 2016 én een pracht van een gashaard. Klein, dat wel. Maar als we een beetje (flink!) opruimen moet het toch kunnen lukken….?

IMG_3432

Dinsdagmiddag zit ik met mijn lieve schoonmoeder bij de bank, twee horen meer dan één en een klankbord is ook nooit weg in dit soort situaties. Het blijkt allemaal te kunnen en op de terugweg in de auto bel ik mijn financiële voorstel door naar onze makelaar.

Woensdagochtend krijg ik een tegenvoorstel.
En binnen het uur zijn we uitonderhandeld.
Pfffff……ik krijg het Spaansbenauwd.
Zit op mijn werk en weet even niet goed waar ik het zoeken moet, de tranen rollen over mijn wangen. Ik raak in lichte paniek want aankopen betekent ook verkopen en dan moet er héél snel geschakeld worden om het hele huis strak te trekken zodat het een beetje lekker uitkomt op de foto’s. Opnieuw ben ik blij met mijn superwerkgever.
Die gelijk meedenkt en zegt dat een week vrij nemen misschien best handig is. Met Hemelvaart en Pinksteren eromheen levert dat voldoende tijd op. Dat denk je dan tenminste. Man man man wat was het een slijtageslag. En wat verzamelt een mens toch een hoop spullen om zich heen….
In huis moest veel gebeuren maar datzelfde gold voor de tuinen. Maar het is gelukt.

IMG_4063

Ondanks de gewrichten die ontstoken raakten, ondanks het verdriet bij dierbare zaken die ik tegenkwam, ondanks dat het moeilijk is om sommige spullen van de hand te doen op Marktplaats.

Voor het eerst in maanden komt er ’s avonds in bed weer een huilbui voorbij. Best logisch.
Want zoiets ingrijpends als dit wil je niet alleen hoeven doen.
Gisteren was het dan zover. De fotograaf kwam langs.
We kregen een groot compliment over hoe netjes alles was en hij hoefde nauwelijks iets te verplaatsen of aan te passen. De tuin was een plaatje. Helaas waren de zonnige dagen ten einde en was het stormachtig weer. Maar ook nu hadden we heel even geluk. Ongeveer een kwartier was het droog, en in die tijd werden mooie buitenfoto’s gemaakt.
Ik had zelf ook foto’s gemaakt in de week ervoor, vlak nadat ik de tuinen had gefatsoeneerd. Maar het verschil in fotografie was duidelijk zichtbaar.
Ieder zijn vak is zeker geen cliché.

Eén van de dingen die ik nog steeds erg lastig vind is mensen om hulp vragen.
Bijvoorbeeld bij het sjouwen van spullen die naar buiten moeten voor het grofvuil. Iedereen heeft het druk dus dat maakt de schroom niet minder. En ik wil ook niet steeds dezelfde mensen tot last zijn. Maar ik zet me er overheen en ben blij met de extra armen die helpen meezeulen. De heren bij het afvalstation kennen me inmiddels ook. Ik ben denk ik zo’n drie keer langs geweest.
Gelukkig kon ik een goede bestemming vinden voor de gezelschapsspellen bij het verzorgingstehuis en waren ze bij de kringloop érg blij met de stapel legpuzzels. Via Marktplaats doe ik goede zaken en vind ik gelukkig nieuwe eigenaren voor een aantal van onze spullen. Wat iemand opvatte als ‘binnenlopen’. Nou dát is nou ook weer wat overdreven…

Vandaag heb ik de foto’s van de fotograaf beoordeeld, verzocht om wat aanpassingen en na verwerking daarvan mijn goedkeuring gegeven. Morgen is de film hopelijk gereed en dan kunnen ze bij de makelaar alles klaarmaken zodat ons huis volgende week officieel in de verkoop gaat. Iedereen roept om het hardst ah joh, je bent het zó kwijt. Dat hoop ik van harte maar ik juich zelf toch echt pas nadat de koopovereenkomst getekend is en de kopers hun financiering rond hebben.

Al met al is het een zenuwslopende én emotionele periode. Waarbij ik op mijn tandvlees loop en me af en toe enorm alleen voel. Want jemig wat mis ik je nu Tjebbe.

En wat verbaas ik me weer over sommige mensen. Die voorheen vonden dat ik vooral vooruit moest kijken en er niet in moest blijven hangen maar die nu zeggen “Ga je niet wat snel” of “Vind je het niet moeilijk om Tjebbe hiermee definitief achter te laten”.
Pffff…..Tjebbe zit niet in stenen. Hij zit in mijn hart en in mijn hoofd. Voor altijd.

En ik verbaas me toch ook nu weer over mensen bij wie het niet eens opkomt om te vragen hoe het gaat, of ze kunnen helpen, of we misschien een keer aan willen schuiven bij het eten.
Die dan zeggen dat ze je zo sterk vinden of dat ze zien dat ik het steeds toch wel weer red.
Dat zegt meer over hen dan over mij. Want dat betekent vooral dat hun gezichtsveld en inlevingsvermogen zeer beperkt is. Ze zien wel dat ik verdriet heb maar hebben geen idee welk aandeel zij daar zelf in hebben. Of dat ze het leed zouden kunnen verzachten. Door gewoon eens langs te komen voor een bak thee met een luisterend oor. Want helpen is niet alleen sjouwen. Helpen is ook luisteren en vragen of ik het nog wel trek en dan ook écht luisteren naar mijn antwoord.

Enfin, die komen hier in de toekomst vanzelf ook een keer voor te staan en wie weet gaat er dan nog eens een lampje branden. Iemand heeft me geleerd dat dit soort mensen de octopussen zijn in je leven. Die nemen maar kunnen niet geven. En dat kun je ze ook eigenlijk niet eens kwalijk nemen, want wat iemand niet in zich heeft kan hij of zij ook niet uitdelen.

IMG_4076

Voor nu heb ik mezelf een paar dagen ‘vrij’ gegeven.
Wat inhoudt dat ik naar mijn werk ga, boodschappen doe, kook, het huishouden bijhoud, verhuizers rondleid voor offertes en nog wat losse zaken verkoop via Marktplaats.
Maar ik hou me héél even niet meer bezig met het grove ruimwerk op zolder of de werkkamer. Daar begin ik weer mee na de bezichtigingsrondes.
Fingers crossed dat die snel voorbij zijn…..